Tháng 9/2025, tại Cuộc thi Khởi nghiệp Cà Mau, dự án “Cua SUMO” – của Tiến sĩ Nguyễn Việt Bắc, giảng viên Trường Cao đẳng Cộng đồng Cà Mau – đã gây ấn tượng mạnh khi mang đến mô hình nuôi cua biển theo hướng bền vững, gia tăng giá trị chuỗi sản xuất và góp phần định hình thương hiệu cua biển Cà Mau trên thị trường trong và ngoài nước.

Dự án Cua Sumo tại cuộc thi

Giải pháp từ thực tiễn: “Cua lớn – Giá trị lớn”

Từ thực trạng cua thương phẩm ngày càng nhỏ, chất lượng suy giảm do cận huyết di truyền và cách chọn giống không kiểm soát, nhóm nghiên cứu Cua SUMO đã phát triển hướng đi mới: chọn lọc nguồn cua bố mẹ tự nhiên có trọng lượng lớn (trên 500 g/con) để nhân giống, tạo ra thế hệ cua giống có khả năng đạt trọng lượng trên 600 g/con khi nuôi thương phẩm.

Không dừng lại ở việc cung cấp con giống, Cua SUMO còn chuyển giao kỹ thuật nuôi, thuần hóa cua theo độ mặn, tư vấn kỹ thuật và bao tiêu đầu ra cho người dân – một chuỗi giá trị khép kín giúp người nuôi an tâm sản xuất, tránh rủi ro thị trường.

Đặc biệt, dự án áp dụng chính sách bao tiêu cua thương phẩm kích thước lớn (từ 500 g/con trở lên) với giá tăng theo trọng lượng, khuyến khích người dân nuôi cua lớn, từ đó gia tăng giá trị thu hoạch và hướng đến các thị trường cao cấp như Singapore và miền Bắc Việt Nam.

Tính sáng tạo và khác biệt trong mô hình “chuỗi liên kết cua biển”

Cua SUMO hiện đã xây dựng chuỗi liên kết 70 hầm ương cua giống với các hộ dân địa phương, áp dụng quy trình kỹ thuật chuẩn của dự án. Dự án hỗ trợ gây thức ăn tự nhiên (vẹm đất, ốc gạo) cho các hộ nuôi với chi phí chỉ 1 triệu đồng/ha, đồng thời cung cấp cua giống giá cố định và thu mua lại cua mít với mức giá ổn định, giúp bà con có lợi nhuận cao hơn 20–30% so với hộ nuôi đơn lẻ.

Ngoài ra, Cua SUMO còn triển khai chương trình khuyến khích sử dụng men vi sinh và khoáng chất, tặng COMBO vật tư thay vì con giống, nhằm cải thiện chất lượng cua thương phẩm, hạn chế ô nhiễm đáy đầm và tăng độ bóng, màu sắc đẹp cho cua.

Với các hộ có diện tích nhỏ, dự án linh hoạt chính sách phiếu khuyến mãi cộng dồn, cho phép mua thêm cua giống trong tháng mà không cần đăng ký tên cố định – một hình thức hỗ trợ “thân thiện” giúp người dân quay vòng đầu tư hiệu quả.

Doanh thu ấn tượng – Lợi nhuận trên 4,5 tỷ đồng chỉ sau một năm

Theo thống kê của Cua SUMO, sau hơn một năm hoạt động (từ 8/2024 đến 9/2025), doanh thu đạt hơn 31,6 tỷ đồng, trong đó lợi nhuận ước tính trên 4,52 tỷ đồng.

Các mảng hoạt động chính gồm:

- Cung cấp cua giống (hạt tiêu, hạt mít). 

- Dịch vụ tư vấn kỹ thuật.

- Bao tiêu cua y lớn và cua gạch lớn.

Hiệu quả này cho thấy mô hình vừa tạo sinh kế bền vững vừa mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt cho cả người dân lẫn doanh nghiệp.

Dự án đặt mục tiêu trong 3 năm tới sẽ mở rộng quy mô ra 1% diện tích nuôi tôm – cua của cả nước (tương đương 7.370 ha). Khi đạt được mục tiêu này, doanh thu dự kiến mỗi năm của Cua SUMO có thể vượt mốc 7.500 tỷ đồng, đồng thời mở rộng xuất khẩu cua giống sang Thái Lan phục vụ ngành nuôi cua lột – một hướng đi nhiều tiềm năng.

Tác động kinh tế - xã hội sâu rộng

Cua SUMO không chỉ mang lại nguồn thu nhập ổn định cho người dân vùng nuôi thủy sản mà còn góp phần giảm nghèo, tạo việc làm, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng xanh và bền vững.

Dự án còn hướng đến đăng ký bảo hộ nhãn hiệu “Cua SUMO – Cua biển Cà Mau”, góp phần nâng tầm thương hiệu địa phương trên bản đồ thủy sản Việt Nam, đồng thời đáp ứng tiêu chuẩn các thị trường cao cấp đòi hỏi kích cỡ và chất lượng cao.

Phù hợp với định hướng phát triển thủy sản Cà Mau

Với điều kiện tự nhiên thuận lợi, bờ biển dài, vùng nước lợ ổn định, Cà Mau là địa phương lý tưởng để nhân rộng mô hình. Dự án phù hợp với chiến lược phát triển ngành cua biển của tỉnh, hướng đến nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng trong sản xuất thủy sản.

Cua SUMO còn góp phần bảo vệ môi trường, khi khuyến khích mô hình nuôi cua quảng canh sinh thái kết hợp tôm – cua – cá dưới tán rừng, hạn chế sử dụng thức ăn công nghiệp, giảm phát thải và duy trì cân bằng sinh thái tự nhiên.

Mô hình khởi nghiệp bền vững – Hướng tới OCOP và chỉ dẫn địa lý

Hiện dự án đang vận hành theo hai mô hình B2B và B2C, kết hợp bán hàng trực tiếp và trực tuyến (Facebook, Zalo, TikTok), đồng thời liên kết với đối tác Thiên Trà Food trong khâu tiêu thụ và xuất khẩu.

Với đội ngũ 5 thành viên gồm các tiến sĩ, thạc sĩ chuyên ngành nuôi trồng thủy sản, sinh học và kế toán – Cua SUMO đang chứng minh tính chuyên nghiệp và khả năng vận hành bài bản của một doanh nghiệp khoa học nông nghiệp hiện đại.

Trong thời gian tới, Cua SUMO hướng đến đăng ký sản phẩm OCOP, xây dựng chỉ dẫn địa lý cho cua biển Cà Mau, góp phần nâng cao vị thế thương hiệu thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

TS. Nguyễn Việt Bắc, đại diện dự án chia sẻ:“Chúng tôi mong muốn tạo ra những con cua không chỉ lớn về kích thước mà còn ‘lớn’ về giá trị – giá trị kinh tế cho người nuôi, giá trị thương hiệu cho địa phương, và giá trị bền vững cho ngành thủy sản Việt Nam.”

Cua SUMO không chỉ là một dự án khởi nghiệp – mà là minh chứng cho tinh thần sáng tạo, dấn thân và tầm nhìn dài hạn của những người làm khoa học trẻ Cà Mau, khi biến con cua biển quê hương trở thành sản phẩm chiến lược, hướng ra thế giới.

Lan Thảo, Phòng Khởi nghiệp & Quan hệ quốc tế